update for sync with English docs.

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>

<!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>

<!-- English Revision: 947280:1070889 (outdated) -->

<!-- English Revision: 1070889 -->

<!-- =====================================================

 Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>

   Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>

<manualpage metafile="bind.xml.meta">

  <title>Dinleme</title>

  <title>Adresleri ve Portları Dinleme</title>

  <summary>

    <p>Apache HTTPD sunucusunun belli adresleri ve portları dinlemek üzere

      böyle bir durumda belirtilen bütün adres ve portlardan gelen isteklere

      yanıt verecektir.</p>

    <p>Bir <directive module="mpm_common">Listen</directive> yönergesinin

      aynısının tekrarı sunucunun başlatılmasını engelleyen ölümcül bir hatayla

      sonuçlanacaktır.</p>

    <p>Örneğin, sunucunun hem 80 portundan hem de 8000 portundan gelen

      bağlantıları kabul etmesini sağlamak için,</p>

    <example>

      Listen [2001:db8::a00:20ff:fea7:ccea]:80

    </example>

    <note type="warning">

      <p>Bir <directive module="mpm_common">Listen</directive> yönergesinin

      aynısının tekrarı sunucunun başlatılmasını engelleyen ölümcül bir hatayla

      sonuçlanacaktır.</p>

      <example>

      (48)Address already in use: make_sock: could not bind to address [::]:80

      </example>

    </note>

</section>

  <section id="ipv6">

      seçenek FreeBSD, NetBSD ve OpenBSD’de öntanımlıdır.</p>

  </section>

  <section id="protocol">

    <title>Protokolü Listen ile Belirtme</title>

    <p><directive module="mpm_common">Listen</directive> yönergesinin isteğe

      bağlı ikinci değiştirgesi <var>protokol</var> çoğu yapılandırmada gerekli

      olmaz. Belirtilmediği takdirde, <code>https</code> için 443,

      <code>http</code> için ise diğer bütün portlar öntanımlıdır. Protokol,

      isteğin hangi modül tarafından işleneceğini ve <directive

      module="core">AcceptFilter</directive> yönergesi ile uygulanacak

      protokole özgü en iyilemeleri belirlemekte kullanılır.</p>

    <p>Sadece standartdışı bir port kullanmak isterseniz protokolü belirtmeniz

      gerekir. Örneğin, bir<code>https</code> sitesini port 8443 üzerinde

      çalıştırmak isterseniz:</p>

    <example>

      Listen 192.170.2.1:8443 https

    </example>

  </section>

  <section id="virtualhost">

    <title>Sanal Konaklarla Nasıl Çalışır?</title>

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>

<!DOCTYPE manualpage SYSTEM "style/manualpage.dtd">

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="style/manual.tr.xsl"?>

<!-- English Revision: 922237:1058639 (outdated) -->

<!-- English Revision: 1058639 -->

<!-- =====================================================

 Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>

   Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>

<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>

<!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>

<!-- English Revision: 830237:1061758 (outdated) -->

<!-- English Revision: 1061758 -->

<!--

 Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more

  <title>Yapılandırma Dosyaları</title>

<summary>

<p>Bu belgede Apache HTTP sunucusunu yapılandırmakta kullanılan dosyalar açıklanmıştır.</p>

<p>Bu belgede Apache HTTP Sunucusunu yapılandırmakta kullanılan dosyalar

açıklanmıştır.</p>

</summary>

  <section id="main">

      </directivelist>

    </related>

    <p>Apache düz metin yapılandırma dosyalarına <a

    <p>Apache HTTP Sunucusu düz metin yapılandırma dosyalarına <a

    href="mod/directives.html">yönergeler</a> yerleştirilerek yapılandırılır.

    Ana yapılandırma dosyasının ismi normalde <code>httpd.conf</code>’tur.

    Bu dosyanın yeri derleme sırasında belirlenir, ancak çalıştırma

    ve bu dosyaların isimleri belirtilirken dosya ismi şablonları

    kullanılabilir. Bu dosyaların içine de ana yapılandırma dosyasında

    olduğu gibi her türlü yönerge yerleştirilebilir. Ana yapılandırma

    dosyalarındaki değişiklikler Apache tarafından sadece başlatma veya

    dosyalarındaki değişiklikler httpd tarafından sadece başlatma veya

    yeniden başlatma sırasında etkin kılınır.</p>

    <p>Sunucu ayrıca MIME belge türlerini içeren bir dosya daha okur;

  <section id="syntax">

    <title>Yapılandırma Dosyalarının Sözdizimi</title>

    <p>Apache yapılandırma dosyalarının her satırında sadece bir yönerge

    <p>httpd yapılandırma dosyalarının her satırında sadece bir yönerge

    bulunur ve bir yönergenin birden fazla satıra yayılması daha iyi

    olacaksa satır katlanabilir; devamı bir alt satırda olan her satırın

    son karakteri “\” (tersbölü) olmalı, satırsonu karakteri ile bu tersbölü

    ve boş satırlar yok sayılır; bu özellik, okunabilirliği sağlamak için

    yönergelerin girintilenebilmesi olanağını verir.</p>

    <p>Yapılandırma dosyasındaki bir satırın uzunluğu, devam satırları

    eklenip satır başındaki ve sonundaki boşluk karakterleri atıldıktan sonra

    en fazla 8192 karakter olabilir.</p>

    <p><directive module="core">Define</directive> ile veya kabuğun ortam

    değişkenleri ile tanımlanmış değişkenlerin değerleri, yapılandırma

    dosyasının satırlarında <code>${VAR}</code> sözdizimi ile kullanılabilir.

    "VAR" geçerli bir değişkenin adı olduğu takdirde, bu değişkenin değeri

    yapılandırma dosyasının bu noktasında yerine konacak ve orada zaten

    değişken yerine değeri varmış gibi işlem kaldığı yerden devam edecektir.

    <directive module="core">Define</directive> ile tanımlanmış değişkenler

    kabuğun ortam değişkenlerinden önceliklidir. "VAR" diye bir değişken yoksa

    <code>${VAR}</code> içindeki karakterler değişmeden kalır ve günlüğe bir

    uyarı çıktılanır. <directive module="mod_rewrite">RewriteMap</directive>

    sözdizimi ile olası bir karışıklığı önlemek için, değişken isimleri iki

    nokta imini (":") içeremez.</p>

    <p>Kabuğun ortam değişkenlerinin, sadece, sunucu başlatılmadan önce

    tanımlanmış değerleri kullanılabilir.  Yapılandırma dosyasının kendisinde

    tanımlanmış ortam değişkenleri (örneğin,

    <directive module="mod_env">SetEnv</directive> ile), yapılandırma

    dosyasındaki işlemlerde çok daha sonra yer alır.</p>

    <p>Yapılandırma dosyasındaki bir satırın uzunluğu, değişken ikamesi

    yapıldıkta, devam satırları eklenip satır başındaki ve sonundaki boşluk

    karakterleri atıldıktan sonra en fazla 8192 karakter olabilir.</p>

    <p>Sunucuyu başlatmadan önce <code>apachectl configtest</code> ile veya

    <code>-t</code> komut satırı seçeneği ile yapılandırma dosyalarınızı

      </directivelist>

    </related>

    <p>Apache modüler yapıda bir sunucudur. Bu, çekirdek sunucunun sadece en

    temel işlevselliği içermesi demektir. Ek özellikler, Apache’ye <a

    <p>httpd modüler yapıda bir sunucudur. Bu, çekirdek sunucunun sadece en

    temel işlevselliği içermesi demektir. Ek özellikler, httpd’ye <a

    href="mod/">modüller</a> halinde yüklenebilir. Öntanımlı olarak, derleme

    sırasında sunucunun <a href="mod/module-dict.html#Status">temel</a> bir

    modül kümesi içermesi sağlanır. Eğer sunucu  <a href="dso.html">devingen

    yüklenen</a> modülleri kullanmak üzere yapılandırılarak derlenirse modüller

    ayrı olarak derlenip gerektiği zaman <directive module="mod_so">

    LoadModule</directive> yönergesi kullanılarak yüklenebilir. Aksi takdirde,

    ek modülleri yükleyebilmek veya kaldırabilmek için Apache’nin yeniden

    ek modülleri yükleyebilmek veya kaldırabilmek için httpd’nin yeniden

    derlenmesi gerekir. Yapılandırma yönergeleri belli bir modülün varlığına

    dayalı olarak bir <directive module="core" type="section">IfModule</directive>

    bloku içine alınmak suretiyle sunucuya koşullu olarak eklenebilir.</p>

    <p>Sunucunun içinde derlenmiş modüllerin listesini görmek için <code>-l</code>

    komut satırı seçeneğini kullanabilirsiniz.</p>

    bloku içine alınmak suretiyle sunucuya koşullu olarak eklenebilir. Ancak,

    <directive module="core" type="section">IfModule</directive> yönergeleri

    gerekli değildir, önemli bir modülün yokluğu gibi durumlarda

    maskelenebilir.</p>

    <p>Sunucunun içinde derlenmiş modüllerin listesini görmek için

    <code>-l</code> komut satırı seçeneğini kullanabilirsiniz. Ayrıca,

    <code>-M</code> komut satırı seçeneği ile hangi modüllerin devingen olarak

    yüklendiğini görebilirsiniz.</p>

  </section>

  <section id="scope">

    Yerine göre daha hassas ayarlamalar yapmak için bu bölgeler iç içe de

    kullanılabilir.</p>

    <p>Apache, çok sayıda farklı siteyi aynı anda sunabilecek yetenektedir.

    <p>httpd, çok sayıda farklı siteyi aynı anda sunabilecek yetenektedir.

    Buna <a href="vhosts/">Sanal Konaklık</a> adı verilir. Yönergelerin etki

    alanları ayrıca <directive module="core" type="section">VirtualHost</directive>

    bölümleri içine konarak da değiştirilebilir. Böylece belli bir siteye gelen

      </directivelist>

    </related>

    <p>Apache yapılandırma sorumluluğunu dağıtmak için site ağaçları içine özel

    <p>httpd yapılandırma sorumluluğunu dağıtmak için site ağaçları içine özel

    dosyalar yerleştirilmesine izin verir. Bu özel dosyalar normalde

    <code>.htaccess</code> dosyaları olmakla birlikte <directive module="core"

    >AccessFileName</directive> yönergesi kullanılarak rasgele bir isim

<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>

<!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>

<!-- English Revision: 675610:1029134 (outdated) -->

<!-- English Revision: 1029134 -->

<!-- =====================================================

 Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>

   Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>

<summary>

    <p>Apache, içerik uzlaşımını HTTP/1.1 belirtiminde bahsedildiği şekliyle

    <p>Apache HTTPD, içerik uzlaşımını HTTP/1.1 belirtiminde bahsedildiği şekliyle

      destekler. Bir özkaynağın en iyi gösterimini, tarayıcının sağladığı

      karakter kodlaması, karakter kümesi, dil, ortam türü gibi kullanıcı

      tercihlerine bağlı olarak seçebilir. Ayrıca, tarayıcının kullanıcı

      q=0.6, image/*; q=0.5, */*; q=0.1

    </example>

    <p>Apache, HTTP/1.1 belirtiminde tanımlanan şekliyle ‘sunucu yönetiminde’

    <p>httpd, HTTP/1.1 belirtiminde tanımlanan şekliyle ‘sunucu yönetiminde’

      içerik uzlaşımını destekler. <code>Accept</code>,

      <code>Accept-Language</code>, <code>Accept-Charset</code> ve

      <code>Accept-Encoding</code> istek başlıklarını tamamen destekler.

      Apache ayrıca, RFC 2295 ve RFC 2296’da tanımlanan bir deneysel uzlaşım

      httpd ayrıca, RFC 2295 ve RFC 2296’da tanımlanan bir deneysel uzlaşım

      olarak ‘şeffaf’ içerik uzlaşımını da destekler. Fakat ‘özellik

      uzlaşımını’ bu RFC’lerde tanımlandığı gibi desteklemez.</p>

      kaynaklandığından bahsedilebilir.</p>

</section>

<section id="negotiation"><title>Apache’de İçerik Uzlaşımı</title>

<section id="negotiation"><title>httpd’de İçerik Uzlaşımı</title>

    <p>Bir özkaynak üzerinde uzlaşılırken gösterim çeşitlerinin her biri

      hakkında sunucuya bilgi verilmesi gerekir. Bu iki yolla yapılabilir:</p>

   <section id="type-map"><title>Bir türeşlem dosyası kullanmak</title>

    <p>Bir türeşlem dosyası, <code>type-map</code> eylemcisi ile ilişkili bir

      belgedir (ya da eski Apache yapılandırmaları ile geriye uyumluluk için,

      belgedir (ya da eski httpd yapılandırmaları ile geriye uyumluluk için,

      <code>application/x-type-map</code> <glossary>MIME türü</glossary>nde

      bir belgedir). Bu özelliği kullanmak için, yapılandırmada bir tür

      eşleyici olarak her dosya ismi uzantısı için bir <code>type-map</code>

      doğasına bakarak belirlenir.</p>

    <p>Tanınan başlıkların tam listesini <a

      href="mod/mod_negotiation.html#typemaps" >mod_negotation</a> modülünün

      href="mod/mod_negotiation.html#typemaps" >mod_negotiation</a> modülünün

      belgesinde bulabilirsiniz.</p>

  </section>

<section id="methods"><title>Uzlaşım Yöntemleri</title>

    <p>Apache’nin, bir türeşlem dosyası veya dizin içindeki bir dosya

    <p>httpd’nin, bir türeşlem dosyası veya dizin içindeki bir dosya

      sayesinde belli bir özkaynağın gösterim çeşitlerinin bir listesini elde

      ettikten sonra ‘en uygun’ gösterime karar vermek için kullanabileceği

      iki yöntem vardır. Apache’nin içerik uzlaşım özelliklerinin kullanımı

      iki yöntem vardır. httpd’nin içerik uzlaşım özelliklerinin kullanımı

      sırasında uzlaşımın nasıl yerine getirileceği ile ilgili ayrıntıları

      bilmek aslında gerekli değildir. Bununla birlikte belgenin kalanında bu

      konu açıklanmaya çalışılmıştır.</p>

    <p>İki uzlaşım yöntemi vardır:</p>

    <ol>

      <li>Normal durumda <strong>sunucu yönetiminde Apache uzlaşım

      <li>Normal durumda <strong>sunucu yönetiminde httpd uzlaşım

        algoritması</strong> kullanılır. Bu algoritma aşağıda ayrıntılı olarak

        açıklanmıştır. Bu algoritma kullanıldığı zaman, Apache, en iyi sonuca

        açıklanmıştır. Bu algoritma kullanıldığı zaman, httpd, en iyi sonuca

        ulaşmak için bazen belli boyutların üstünlük katsayılarıyla ‘oynar’.

        Apache’nin bu katsayılarla oynama işini nasıl yaptığı aşağıda daha

        httpd’nin bu katsayılarla oynama işini nasıl yaptığı aşağıda daha

        ayrıntılı açıklanmıştır.</li>

      <li>İstemci bu işlem için özellikle RFC 2295’te tanımlanan mekanizmanın

        tarayıcının bu işlem için kullandığı algoritmanın başarısına bağlıdır.

        Şeffaf uzlaşım sürecinin bir parçası olarak, tarayıcı, RFC 2296’da

        tanımlanan ‘gösterim çeşidini uzaktan seçme algoritması’nın

        çalıştırılmasını Apache’den isteyebilir.</li>

        çalıştırılmasını httpd’den isteyebilir.</li>

    </ol>

  <section id="dimensions"><title>Uzlaşımın Boyutları</title>

    </table>

  </section>

  <section id="algorithm"><title>Apache Uzlaşım Algoritması</title>

  <section id="algorithm"><title>httpd Uzlaşım Algoritması</title>

    <p>Apache, tarayıcıya döndürülecek en uygun gösterim çeşidini (varsa)

    <p>httpd, tarayıcıya döndürülecek en uygun gösterim çeşidini (varsa)

      seçmek için aşağıdaki algoritmayı kullanabilir. Bu algoritma pek de

      yapılandırılabilir değildir. Şöyle çalışır:</p>

<section id="better"><title>Üstünlük Değerleriyle Oynamak</title>

    <p>Apache bazen yukarıdaki Apache uzlaşım algoritmasının kesin sonucunun

    <p>httpd bazen yukarıdaki httpd uzlaşım algoritmasının kesin sonucunun

      beklenenden farklı olması için üstünlük değerleriyle oynar. Bunu tam ve

      doğru bilgi göndermeyen tarayıcılar için algoritmadan en iyi sonucu elde

      etmek amacıyla yapar. Bazen günümüzün en tanınmış tarayıcıları bile çoğu

      durumda yanlış bir seçimle sonuçlanmayacaksa <code>Accept</code> başlık

      bilgilerini göndermemektedir. Eğer tarayıcı eksiksiz ve doğru bilgi

      gönderirse Apache bu değerlerle oynamayacaktır.</p>

      gönderirse httpd bu değerlerle oynamayacaktır.</p>

  <section id="wildcards"><title>Ortam Türleri ve Dosyaismi Kalıpları</title>

      hiçbirinin bulunmaması halinde diğer türler eşleşecektir.</p>

    <p>Eğer <code>Accept:</code> başlığı <em>hiçbir</em> <code>q</code>

      katsayısı içermiyorsa ve başlıkta "*/*" belirtilmişse, Apache istenen

      katsayısı içermiyorsa ve başlıkta "*/*" belirtilmişse, httpd istenen

      davranışı taklit etmek için bu kalıba 0.01 katsayısını atar. Keza

      "type/*" kalıbına da 0.02 katsayısını atar (yani, */* kalıbına göre

      tercihli olur). Eğer  <code>Accept:</code> alanındaki her ortam türü bir

  <section id="exceptions"><title>Dil Uzlaşımında İstisnalar</title>

    <p>Apache 2.0’dan itibaren, uzlaşım algoritmasına, bir eşleşme bulmak

    <p>httpd 2.0’dan itibaren, uzlaşım algoritmasına, bir eşleşme bulmak

      konusunda algoritma başarılı olamadığı takdirde hoş bir son çareye izin

      vermek için bazı istisnalar eklenmiştir.</p>

      gönderilen <code>Accept-language</code> başlığıyla eşleşen tek bir sayfa

      bulamadığı takdirde istemciye ya “Kabul edilebilir bir gösterim çeşidi

      yok” ya da “Çok sayıda seçim belirtilmiş” yanıtını döndürür. Bu hata

      iletilerinden kaçınmak için bu gibi durumlarda Apache

      iletilerinden kaçınmak için bu gibi durumlarda httpd

      <code>Accept-language</code> başlığını yoksaymaya ayarlanabilir. Böylece

      istemcinin isteğine tam olarak uymasa da bir belge sağlanır. Bu hata

      iletilerinin birini veya her ikisini de geçersiz kılmak için <directive

      <directive module="mod_negotiation" >LanguagePriority</directive> son

      çaresine ayarlanmışsa alt küme belirtimini yok sayacak ve

      <code>en</code> belge isteklerine <code>en-GB</code> belgelerle yanıt

      verecektir. Apache, lehçenin üyesi olduğu anadili, istemcinin kabul

      verecektir. httpd, lehçenin üyesi olduğu anadili, istemcinin kabul

      edilebilir diller listesine örtük olarak düşük bir üstünlük değeri ile

      ekler. Yalnız şuna dikkat edin, eğer istemci tercihini "en-GB; q=0.9,

      fr; q=0.8" olarak belirtirse ve sunucuda sadece "en" ve "fr" belgeleri

      gibi çalışabilmek için bu gereklidir.</p>

    <p>Gelişmiş tekniklerin (çerezler, özel URL yolları gibi) desteklenmesi

      sırasında, kullanıcının tercih ettiği dili saptamak için Apache 2.0.47

      sırasında, kullanıcının tercih ettiği dili saptamak için httpd 2.0.47

      sürümünden beri <module>mod_negotiation</module> modülü

      <code>prefer-language</code> <a href="env.html">ortam değişkenini</a>

      tanımaktadır. Değişken mevcutsa ve uygun bir dil yaftası içeriyorsa

<section id="extensions">

  <title>Şeffaf İçerik Uzlaşımının Genişletilmesi</title>

  <p>Apache, şeffaf içerik uzlaşımı protokolünü (RFC 2295) şöyle genişletir:

  <p>httpd, şeffaf içerik uzlaşımı protokolünü (RFC 2295) şöyle genişletir:

    Sadece içerik kodlamasına özgü olmak üzere gösterim çeşidi listelerinde

    gösterim çeşitlerini imlemek için yeni bir <code>{encoding ..}</code>

    elemanı kullanılır. RVSA/1.0 algoritmasının (RFC 2296) gerçeklenimi,

    <p>Yukarıdaki tabloya bakarak hiperbağlarda bir dosya ismini uzantısız

      olarak (<code>misal</code> gibi) kullanmanın daima mümkün olduğunu

      farkedeceksiniz. Böylece br belgenin asıl türünü gizleyebilir ve

      farkedeceksiniz. Böylece bir belgenin asıl türünü gizleyebilir ve

      sonradan bir hiperbağ değişikliği yapmaksızın örneğin

      <code>html</code>’den <code>shtml</code> veya <code>cgi</code>’ye

      geçebilirsiniz.</p>

      Böylece, sonradan aynı URL için bir istek yapıldığında kaydettiği

      gösterimi kullanabilir. Fakat özkaynak sunucuyla uzlaşılan türdeyse

      arabelleğe ilk istenen çeşit saklanmış olacağından isteğe yanlış

      gösterimle yanıt verilmiş olacaktır. Bunun olmaması için Apache, normal

      gösterimle yanıt verilmiş olacaktır. Bunun olmaması için httpd, normal

      olarak içerik uzlaşımının sonucu olarak döndürülen tüm yanıtları

      HTTP/1.0 istemciler tarafından arabelleklenemez olarak imler. Apache

      HTTP/1.0 istemciler tarafından arabelleklenemez olarak imler. httpd

      ayrıca, uzlaşımlı yanıtların arabelleklenmesini mümkün kılan HTTP/1.1

      protokolünü de destekler.</p>

      yapılandırılmasında kullanılabilir. Bunun HTTP/1.1 istemcilerinden gelen

      isteklere bir etkisi yoktur.</p>

    <p>HTTP/1.1 istemciler için, Apache, yanıtın uzlaşım boyutlarını göstermek

    <p>HTTP/1.1 istemciler için, httpd, yanıtın uzlaşım boyutlarını göstermek

      üzere bir <code>Vary</code> HTTP yanıt başlığı gönderir. Arabellekler bu

      bilgiyi sonraki istekleri yerel kopyadan sunarken kullanabilirler. Bir

      arabelleğin uzlaşım boyutlarına bakmaksızın yerel kopyasını kullanmaya