new Turkish translations.

<?xml version="1.0"?>

<!DOCTYPE modulesynopsis SYSTEM "../style/modulesynopsis.dtd">

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="../style/manual.tr.xsl"?>

<!-- English Revision: 579425 -->

<!-- =====================================================

 Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>

   Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>

========================================================== -->

<!--

 Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more

 contributor license agreements.  See the NOTICE file distributed with

 this work for additional information regarding copyright ownership.

 The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0

 (the "License"); you may not use this file except in compliance with

 the License.  You may obtain a copy of the License at

     http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0

 Unless required by applicable law or agreed to in writing, software

 distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,

 WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.

 See the License for the specific language governing permissions and

 limitations under the License.

-->

<modulesynopsis metafile="mod_log_config.xml.meta">

<name>mod_log_config</name>

<description>Sunucuya yapılan isteklerin günlük kayıtlarının tutulması

</description>

<status>Base</status>

<sourcefile>mod_log_config.c</sourcefile>

<identifier>log_config_module</identifier>

<summary>

    <p>Bu modül istemci isteklerinin esnek şekilde günlüklenmesi ile

      ilgilidir. Günlükler kişiselleştirilebilir biçemdedir ve doğrudan bir

      dosyaya yazılabileceği gibi boru üzerinden harici bir sürece de

      yazılabilir. İsteğin özelliklerine bağlı olarak bazı isteklerin

      günlüklere kaydedilmesi veya kaydedilmemesi mümkün kılınmıştır.</p>

    <p>Bu modül üç yönerge içermektedir: Bir günlük dosyası oluşturmak için

      <directive module="mod_log_config">TransferLog</directive>, günlük

      biçemini kişiselleştirmek için <directive

      module="mod_log_config">LogFormat</directive> ve tek başına bir günlük

      dosyasını hem tanımlayıp hem de biçemleyen <directive

      module="mod_log_config" >CustomLog</directive> yönergesi. Her isteğin

      çok sayıda dosyaya günlüklenmesini sağlamak için yapılandırma dosyasında

      her sunucu için birden fazla  <directive>TransferLog</directive> ve

      <directive >CustomLog</directive> yönergesi belirtilebilir.</p>

</summary>

<seealso><a href="../logs.html">Apache Günlük Dosyaları</a></seealso>

<section id="formats"><title>Günlük Girdilerinin Kişiselleştirilmesi</title>

    <p><directive module="mod_log_config" >LogFormat</directive> ve <directive

      module="mod_log_config" >CustomLog</directive> yönergelerinin biçem

      argümanı bir dizgedir. Bu dizge her isteği günlük dosyasına günlüklemek

      için kullanılır. Doğrudan günlük dosyalarına kopyalanmak üzere dizgesel

      sabitler içerebileceği gibi satırsonu ve sekme karakterleri olarak C

      tarzı "\n" ve "\t" denetim karakterlerini de içerebilir. Dizgesel sabit

      olarak kullanılan tırnak ve tersbölü imlerinin tersbölü ile öncelenmesi

      gerekir.</p>

    <p>İstek özellikleri biçem dizgesine “<code>%</code>” imli belirteçler

      yerleştirilerek günlüklenir. Bu belirteçler ve anlamları:</p>

    <table border="1" style="zebra">

    <columnspec><column width=".2"/><column width=".8"/></columnspec>

    <tr><th>Belirteç</th>

        <th>Açıklama</th></tr>

    <tr><td><code>%%</code></td>

        <td>Yüzde imi</td></tr>

    <tr><td><code>%a</code></td>

        <td>Uzak IP adresi</td></tr>

    <tr><td><code>%A</code></td>

        <td>Yerel IP adresi</td></tr>

    <tr><td><code>%B</code></td>

        <td>HTTP başlıkları hariç, yanıtın bayt cinsinden uzunluğu.</td></tr>

    <tr><td><code>%b</code></td>

        <td>HTTP başlıkları hariç, yanıtın bayt cinsinden uzunluğu. OGB

          biçeminde hiç bayt gönderilmemişse günlüğe '<code>-</code>' yerine

          '<code>0</code>' çıktılanır.</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>Fesmekan</var>}C</code></td>

        <td>İstek içinde sunucuya gönderilen <var>Fesmekan</var> çerezinin

          içeriği.</td></tr>

    <tr><td><code>%D</code></td>

        <td>Mikrosaniye cinsinden isteği sunmak için harcanan zaman.</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>FALANCA</var>}e</code></td>

        <td><var>FALANCA</var> ortam değişkeninin içeriği.</td></tr>

    <tr><td><code>%f</code></td>

        <td>Dosya ismi</td></tr>

    <tr><td><code>%h</code></td>

        <td>Uzak konak</td></tr>

    <tr><td><code>%H</code></td>

        <td>İstek Protokolü</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>Filanca</var>}i</code></td>

        <td>İstekle birlikte sunucuya gönderilen

          <code><var>Filanca</var>:</code> başlık satır(lar)ının

          içeriği.</td></tr>

    <tr><td><code>%l</code></td>

        <td>Uzak kullanıcı kimliği (sağlanmışsa, identd üzerinden).

          <module>mod_ident</module> modülü mevcut ve <directive

          module="mod_ident">IdentityCheck</directive> yönergesine değer

          olarak <code>On</code> atanmış olmadıkça bu belirteç için günlüğe

          tire imi yazılır.</td></tr>

    <tr><td><code>%m</code></td>

        <td>İstek yöntemi</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>Filanca</var>}n</code></td>

        <td>Diğer modüldeki <var>Filanca</var> bilgisinin içeriği.</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>Filanca</var>}o</code></td>

        <td>Yanıttaki <code><var>Filanca</var>:</code> başlık satır(lar)ının

          içeriği.</td></tr>

    <tr><td><code>%p</code></td>

        <td>Sunucunun isteği sunduğu meşru port</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>biçem</var>}p</code></td>

        <td>Sunucunun veya istemcinin gerçek portu veya sunucunun isteği

          sunduğu meşru port. Geçerli biçemler: <code>canonical</code>,

          <code>local</code> ve <code>remote</code> (anlamları sırasıyla:

          meşru, yerel ve uzak).</td></tr>

    <tr><td><code>%P</code></td>

        <td>İsteği sunan çocuk sürecin süreç kimliği.</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>biçem</var>}P</code></td>

        <td>İsteği sunan çocuk sürecin süreç kimliği (<code>pid</code>) veya

          evre kimliği (<code>tid</code>). Geçerli biçemler: <code>pid</code>,

          <code>tid</code>, <code>hextid</code>. <code>hextid</code> için APR

          1.2.0 veya üstü gerekir.</td></tr>

    <tr><td><code>%q</code></td>

        <td>Sorgu dizgesi (bir sorgu dizgesi mevcutsa önüne bir <code>?</code>

          eklenir yoksa hiçbir şey eklenmez).</td></tr>

    <tr><td><code>%r</code></td>

        <td>İsteğin ilk satırı.</td></tr>

    <tr><td><code>%s</code></td>

        <td>Durum. Dahili olarak yönlendirilen istekler için isteğin *özgün*

          durumudur --- isteğin son durumu için <code>%&gt;s</code>

          kullanınız.</td></tr>

    <tr><td><code>%t</code></td>

        <td>İsteğin alındığı tarih ve saat (standart ingiliz biçemi).</td></tr>

    <tr><td><code>%{<var>biçem</var>}t</code></td>

        <td>İsteğin alındığı tarih ve saat; <var>biçem</var>

          <code>strftime(3)</code> biçeminde belirtilmelidir (genelde

          yerelleştirme amaçlı).</td></tr>

    <tr><td><code>%T</code></td>

        <td>Saniye cinsinden, isteği sunmak için harcanan zaman.</td></tr>

    <tr><td><code>%u</code></td>

        <td>Uzak kullanıcı (kimlik doğrulaması istenmişse vardır; durum kodu

          (<code>%s</code>) 401 ise yanlış olabilir).</td></tr>

    <tr><td><code>%U</code></td>

        <td>Herhangi bir sorgu dizgesi içermeksizin istenen URL yolu.</td></tr>

    <tr><td><code>%v</code></td>

        <td>İsteği sunan sunucunun meşru sunucu ismi (<directive

          module="core">ServerName</directive>).</td></tr>

    <tr><td><code>%V</code></td>

        <td><directive module="core" >UseCanonicalName</directive> ayarı ile

          ilgili sunucu ismi.</td></tr>

    <tr><td><code>%X</code></td>

        <td>Yanıt tamamlandığında bağlantı durumu:

        <table>

        <columnspec><column width=".2"/><column width=".6"/></columnspec>

        <tr><td><code>X</code> =</td>

            <td>Yanıt tamamlanmadan bağlantı koptu.</td></tr>

        <tr><td><code>+</code> =</td>

            <td>Yanıt gönderildikten sonra bağlantı canlı kalabilir.</td></tr>

        <tr><td><code>-</code> = </td>

            <td>Yanıt gönderildikten sonra bağlantı kapatılacak.</td></tr>

        </table>

        <p>(Apache 1.3’ün son sürümlerinde bu belirteç <code>%c</code> idi

          fakat geçmişe yönelik olarak <code>%{<var>isim</var>}c</code> ssl

          sözdizimi ile çelişiyordu.)</p></td></tr>

    <tr><td><code>%I</code></td>

        <td>İstek ve başlıklar dahil alınan bayt sayısı; sıfır olamaz. Bunu

          kullanmak için <module>mod_logio</module> etkin olmalıdır.</td></tr>

    <tr><td><code>%O</code></td>

        <td>Başlıklar dahil gönderilen bayt sayısı; sıfır olamaz.Bunu

          kullanmak için <module>mod_logio</module> etkin olmalıdır.</td></tr>

    </table>

    <section id="modifiers"><title>Değiştiriciler</title>

      <p>Belli öğelerin sadece belli durum kodlarıyla ilgili yanıtlarla

        basılabilmesi için bu durum kodları % iminden hemen sonra virgüllerle

        ayrılmış olarak yazılabilir. Örneğin,

        <code>"%400,501{User-agent}i"</code> belirteci,

        <code>User-agent</code> başlığını sadece 400 ve 501 hatalarında

        günlüğe kaydeder. Diğer durum kodları için günlüğe <code>"-"</code>

        yazılır. Durum kodlarını olumsuzlamak için başa bir "<code>!</code>"

        konabilir. Örneğin, <code>"%!200,304,302{Referer}i"</code> belirteci,

        200,304,302 durum kodlarından biriyle dönmeyen tüm istekler için

        <code>Referer</code> başlığını durum koduyla birlikte günlüğe

        kaydedecektir.</p>

      <p>İsteğin dahili olarak yönlendirilmesinde özgün durumunun mu yoksa son

        durumunun mu hesaba katılacağı "<" ve ">" değiştiricileri ile

        belirtilebilir. Öntanımlı olarak <code>%s, %U, %T, %D,</code> ve

        <code>%r</code> belirteçleri isteğin özgün durumuna bakarken diğerleri

        son durumuna bakarlar. Bu bakımdan örneğin, <code>%&gt;s</code>

        belirteci, özgün istekteki kimliği doğrulanmış kullanıcının, dahili

        olarak kimlik doğrulaması gerekmeyen bir özkaynağa yönlendirilmesi

        halinde isteğin son durumunu kaydetmekte kullanılabilir.</p>

    </section>

    <section id="format-notes"><title>Bazı Bilgiler</title>

      <p>Güvenlik nedeniyle, 2.0.46 sürümünden itibaren <code>%r</code>,

        <code>%i</code> ve <code>%o</code> belirteçlerinde basılamayan

        karakterler ve diğer özel karakterler <code>\x<var>hh</var></code>

        dizilimleri biçeminde öncelenmektedir. Burada <var>hh</var> yerine

        karakter numarasının onaltılık gösterimi yazılır. Bir tersbölü ile

        öncelenmesi gereken <code>"</code> ve <code>\</code> ile

        <code>\n</code>, <code>\t</code> gibi C tarzı gösterimler bu kuralın

        dışındadır. 2.0.46 sürümünün öncesinde bu dizgeler öncelenmezdi ve ham

        günlük dosyalarıyla çalışırken dikkatli olmak gerekirdi.</p>

      <p>2.0 sürümünde 1.3 sürümünün aksine <code>%b</code> ve

        <code>%B</code> biçem belirteçleri, istemciye gönderilen bayt sayısını

        değil, HTTP yanıtının bayt sayısını ifade ederdi (bu yanıt, örneğin,

        SSL kullanıldığında veya bağlantı koptuğunda farklı uzunlukta olur).

        Artık, ağa gönderilen gerçek bayt sayısını günlüğe kaydetmek için

        <module>mod_logio</module> modülü tarafından sağlanan <code>%O</code>

        biçem belirteci kullanılmaktadır.</p>

    </section>

    <section id="examples"><title>Örnekler</title>

      <p>Genelde herkesçe kullanılan günlük kaydı biçemleme dizgelerinden

        bazıları:</p>

      <dl>

        <dt>Ortak Günlük Biçemi (OGB)</dt>

        <dd><code>"%h %l %u %t \"%r\" %&gt;s %b"</code></dd>

        <dt>Sanal Konaklı Ortak Günlük Biçemi</dt>

        <dd><code>"%v %h %l %u %t \"%r\" %&gt;s %b"</code></dd>

        <dt>NCSA uzun/birleşik günlük biçemi</dt>

        <dd><code>"%h %l %u %t \"%r\" %&gt;s %b \"%{Referer}i\"

        \"%{User-agent}i\""</code></dd>

        <dt>Referer başlığını içeren günlük biçemi</dt>

        <dd><code>"%{Referer}i -&gt; %U"</code></dd>

        <dt>User-agent başlığını içeren günlük biçemi</dt>

        <dd><code>"%{User-agent}i"</code></dd>

      </dl>

    </section>

</section>

<section id="security"><title>Güvenlik Kaygıları</title>

    <p>Günlük dosyarının kaydedildiği dizine sunucuyu başlatan kullanıcı

      dışında diğer kullanıcılar tarafından yazılabiliyor olması halinde

      güvenliğinizden nasıl feragat etmiş olacağınız <a

      href="../misc/security_tips.html#serverroot">güvenlik ipuçları</a>

      belgesinde açıklanmıştır.</p>

</section>

<directivesynopsis>

<name>BufferedLogs</name>

<description>Günlük girdilerini diske yazmadan önce bellekte tamponlar

</description>

<syntax>BufferedLogs On|Off</syntax>

<default>BufferedLogs Off</default>

<contextlist><context>server config</context></contextlist>

<status>Experimental</status>

<compatibility>2.0.41 ve sonrasında mevcuttur.</compatibility>

<usage>

    <p><directive>BufferedLogs</directive> yönergesi,

      <module>mod_log_config</module> modülünün çeşitli günlük girdilerini her

      isteğin hemen ardından tek tek değil, bir bütün halinde diske yazılmak

      üzere bellekte saklanmasını sağlar. Bu, bazı sistemlerde daha verimli

      disk erişimi, dolayısıyla daha yüksek başarım sağlayabilir. Sadece

      sunucu geneli için belirtilebilir, sanal konaklar için ayrı ayrı

      yapılandırılamaz.</p>

    <note>Bu yönerge deneyseldir ve dikkatli kullanılmalıdır.</note>

</usage>

</directivesynopsis>

<directivesynopsis>

<name>CookieLog</name>

<description>Çerezleri günlüğe kaydetmek için dosya ismi belirtmekte

kullanılır.</description>

<syntax>CookieLog <var>dosya-adı</var></syntax>

<contextlist><context>server config</context><context>virtual host</context>

</contextlist>

<compatibility>Bu yönergenin kullanımı önerilmemektedir.</compatibility>

<usage>

    <p><directive>CookieLog</directive> yönergesi çerezleri günlüğe kaydetmek

      için dosya ismi belirtir. Dosya isminin <directive

      module="core">ServerRoot</directive> değerine göre belirtildiği

      varsayılır. Yönerge <code>mod_cookies</code> ile uyumluluk için vardır

      ve kullanımı önerilmemektedir.</p>

</usage>

</directivesynopsis>

<directivesynopsis>

<name>CustomLog</name>

<description>Günlük dosyasın ismini ve girdi biçemini belirler.</description>

<syntax>CustomLog  <var>dosya</var>|<var>borulu-süreç</var>

<var>biçem</var>|<var>takma-ad</var>

[env=[!]<var>ortam-değişkeni</var>]</syntax>

<contextlist><context>server config</context><context>virtual host</context>

</contextlist>

<usage>

    <p><directive>CustomLog</directive> yönergesi istekleri günlüğe kaydetmek

      için kullanılır. Yönerge ile bir günlük biçemi belirtilebilir ve günlük

      kaydı isteğin özelliklerine bağlı olarak ortam değişkenleri vasıtasıyla

      şarta bağlı kılınabilir.</p>

    <p>İlk argümanda günlüğün yazılacağı yer belirtilir. İki tür yer

      belirtilebilir:</p>

    <dl>

      <dt><var>dosya</var></dt>

      <dd><directive module="core" >ServerRoot</directive> yönergesinin

        değerine göreli bir dosya ismi.</dd>

      <dt><var>borulu-süreç</var></dt>

      <dd>"<code>|</code>" boru karakteri ile öncelenmiş olarak günlük

        bilgisini standart girdisinden kabul edecek sürecin ismi (veya komut

        satırı).

      <note type="warning"><title>Güvenlik:</title>

      <p>Bir borulu süreç kullanılmışsa, süreç <program>httpd</program>’yi

        başlatan kullanıcı tarafından başlatılacaktır. Sunucu root tarafından

        başlatılıyorsa bu root olacaktır; bu bakımdan günlük kaydını alacak

        programın güvenilir olması önemlidir.</p>

      </note>

      <note type="warning"><title>Bilginize</title>

        <p>Dosya yolunu belirtirken tersbölü çizgisi kullanılan Unix dışı

          platformlarda bile yapılandırma dosyasında bu amaçla normal bölü

          çizgilerini kullanmaya özen gösterilmelidir.</p>

      </note></dd>

    </dl>

    <p>İkinci argümanda günlüğe ne yazılacağı belirtilir. Ya evvelce

      <directive module="mod_log_config">LogFormat</directive> yönergesi ile

      tanımlanmış bir <var>takma-ad</var> ya da içeriği <a

      href="#formats">Günlük Girdilerinin Kişiselleştirilmesi</a> bölümünde

      açıklanmış bir <var>biçem</var> dizgesi olabilir.</p>

    <p>Örneğin, aşağıdaki iki yönerge kümesi aynı etkiye sahiptir:</p>

    <example>

      # Biçem dizgesi yerine takma ad içeren CustomLog<br />

      LogFormat "%h %l %u %t \"%r\" %&gt;s %b" common<br />

      CustomLog logs/access_log common<br />

      <br />

      # Biçem dizgesinin kendisini içeren CustomLog<br />

      CustomLog logs/access_log "%h %l %u %t \"%r\" %>s %b"

    </example>

    <p>Üçüncü argüman isteğe bağlı olup, sunucu ortamında belli bir değişkenin

      varlığına bağlı olarak belli bir isteğin günlüğe kaydedilip

      kaydedilmeyeceğini belirler. Eğer istek için belirtilen <a

      href="../env.html">ortam değişkeni</a> mevcutsa (veya

      '<code>env=!<var>değişken</var></code>' durumunda mevcut değilse) istek

      günlüğe kaydedilir.</p>

    <p>Ortam değişkenleri <module>mod_setenvif</module>

      ve/veya <module>mod_rewrite</module> modülleri kullanılarak her istek

      için ayrı ayrı atanabilir. Örneğin, GIF biçemli resimler için yapılan

      istekleri ana günlük dosyasına değil de başka bir dosyaya kaydetmek

      isterseniz:</p>

    <example>

      SetEnvIf Request_URI \.gif$ gif-image<br />

      CustomLog gif-requests.log common env=gif-image<br />

      CustomLog nongif-requests.log common env=!gif-image

    </example>

    <p>Veya eski <code>RefererIgnore</code> yönergesinin davranışını taklit

      etmek isterseniz:</p>

    <example>

    SetEnvIf Referer example\.com yerel-atif<br />

    CustomLog referer.log referer env=!yerel-atif

    </example>

</usage>

</directivesynopsis>

<directivesynopsis>

<name>LogFormat</name>

<description>Bir günlük dosyasında kullanılmak üzere girdi biçemi tanımlar.

</description>

<syntax>LogFormat <var>biçem</var>|<var>takma-ad</var>

[<var>takma-ad</var>]</syntax>

<default>LogFormat "%h %l %u %t \"%r\" %>s %b"</default>

<contextlist><context>server config</context><context>virtual host</context>

</contextlist>

<usage>

    <p>Bu yönerge erişim günlüğü dosyasının girdi biçemini belirler.</p>

    <p><directive>LogFormat</directive> yönergesi iki şekilde kullanılabilir.

      Tek argüman belirtilebilen ilkinde daha sonra

      <directive>TransferLog</directive> yönergelerinde belirtilen günlüklerde

      kullanılmak üzere günlük biçemini belirler. Bu günlük biçemi yukarıda

      açıklanan <a href="#formats"><var>biçem</var></a> belirteçlerinden

      oluşur. Bu tek argüman yerine aşağıda açıklandığı gibi önceki bir

      <directive>LogFormat</directive> yönergesinde tanımlanmış bir günlük

      biçemine atıf yapan bir <var>takma-ad</var> da belirtilebilir.</p>

    <p><directive>LogFormat</directive> yönergesinin ikinci kullanım şeklinde

      <var>biçem</var> bir <var>takma-ad</var> için tanımlanır. Bu takma ad

      daha sonraki <directive >LogFormat</directive> veya <directive

      module="mod_log_config" >CustomLog</directive> yönergelerinde aynı biçem

      dizgesini uzun uzadıya yazmamak için <var>takma-ad</var> olarak

      kullanılır. Bir <directive>LogFormat</directive> yönergesi bir takma ad

      tanımlamaktan <strong>başka bir şey yapmaz</strong>; yani, yaptığı iş

      sadece bir takma ad tanımlamaktan ibarettir, biçemi uygulamaz veya

      biçemi öntanımlı hale getirmez. Bu bakımdan sonraki <directive

      module="mod_log_config">TransferLog</directive> yönergelerini de

      etkilemeyecektir. Ayrıca, <directive>LogFormat</directive> yönergesi bir

      takma ada başka bir takma ad tanımlamakta da kullanılamaz. Bir takma

      adın yüzde imi (<code>%</code>) içeremeyeceğine de dikkat ediniz.</p>

    <example><title>Örnek</title>

      LogFormat "%v %h %l %u %t \"%r\" %>s %b" vhost_common

    </example>

</usage>

</directivesynopsis>

<directivesynopsis>

<name>TransferLog</name>

<description>Bir günlük dosyasının yerini belirtir.</description>

<syntax>TransferLog <var>dosya</var>|<var>borulu-süreç</var>

[<var>takma-ad</var>]</syntax>

<contextlist><context>server config</context><context>virtual host</context>

</contextlist>

<usage>

    <p>Bir günlük biçemi tanımlanmasını ve şarta bağlı günlük kaydını mümkün

      kılmaması haricinde <directive module="mod_log_config"

      >CustomLog</directive> yönergesi gibidir. Günlük biçemi yerine kendinden

      önce yer alan bir <directive

      module="mod_log_config">LogFormat</directive> yönergesinde tanımlanan

      bir takma ad kullanılır. Açıkça bir günlük biçemi takma adı

      belirtilmedikçe Ortak Günlük Biçemi öntanımlıdır.</p>

    <example><title>Örnek</title>

      LogFormat "%h %l %u %t \"%r\" %>s %b \"%{Referer}i\"

      \"%{User-agent}i\""<br />

      TransferLog logs/access_log

    </example>

</usage>

</directivesynopsis>

</modulesynopsis>